گوهر53

العاقل من يملك نفسه اذا غضب و اذا رغب و اذا رهب

 دانا كسى است كه بهنگام خشم و گرايش و ترك، مالك نفس خود باشد

بود عاقل آن كس كه هنگام خشم،            نپوشد ز سركوبى نفس چشم‏

گه ميل و رغبت نه جز اين  كند            به بى‏رغبتى   نيز اينسان بود

گوهر54

الفكر فى الأمر قبل الملابسة يؤمن الزّلل

 انديشيدن پيش از انجام كار از لغزش در امان بودن است

بينديش و آنگه بكارى در آى            نخواهى اگر اوفتادن   ز پاى‏

نه هر جا توان پاى بگذاشتن            نه هر تخم را مى‏توان كاشتن‏

"لو تزيلوا لعذّبنا الذين كفروا منهم عذابا اليما."

از امام صادق عليه السلام سؤال شد آيا على عليه السلام در دين خدا قوى نبود؟ حضرت فرمودند:

"آرى! پرسيده شد پس چگونه آن گروه توانستند بر او غلبه كنند و او آنها را كنار نزد؟ چه چيز مانع از برخورد او شد؟ حضرت پاسخ داد: آيه اى از كتاب الهى. پرسيده شد كدام آيه؟ فرمود: اين سخن الهى كه "لو تزيلوالعذّبنا االذين كفروا منه عذابا اليما" همانا خداى متعال را مؤمنانى است كه به صورت امانت در صلب كافران و منافقان قرار دارند، پس على عليه السلام پدران را به اميد آنكه در آينده اين وديعه ها از صلبشان خارج خواهند شد نمى كشت و هر گاه اينودايع از اصلاب خارج مى شد آنها را مى كشت. و همچنين است قائم ما اهل البيت، كه هرگز ظاهر نمى شود تاآن كه اين امانات و ودايع الهى از اصلاب خارج شده باشد. پس آنگاه بر هر كس از كفار دست يابد آنهارا خواهد كشت."

اى بسا انوار حق در صلب كين          مرد كافر حامل مردان دين

باش تا اين نور آيد در جهان          و انگه آيد منتقم از كافرين

گوهر ۴۹

الصّلوة حصن من سطوات الشّيطان

 نماز سنگرى روئين در برابر حمله‏هاى شيطان است

نماز است روئين دژ   اهل   دين            بيا  اى برادر بحصن   حصين‏

چو شيطان نيابد در اين قلعه راه،            شوى ايمن از او در اين پايگاه‏

گوهر 50

الخوف من الله فى الدّنيا يؤمن الخوف فى الأخرة

 خدا ترسى در اين سراى انسان را از ترس خدا در آن سراى مصون دارد

بدنيا بترس از عذاب خداى            كه در آخرت باشى از آن رهاى‏

كسى گر بود پيرو اين شعار            بدنيا و عقبى   شود     رستگار

گوهر 51 

اللّسان معيار ارجحه العقل و اطاشه الجهل

 زبان ترازوئى است كه خرد آن را سنگين و نابخردى آنرا سبك سازد

زبان تو معيار     باشد   همى            سبك گردد او گاه و سنگين دمى‏

شود زود سنگين بسنگ خرد            بنا بخردى گر سبك   شد،   سزد

گوهر5۲

 اللّئيم اذا احتاج اليك احفاك و اذا احتجت اليه عنّاك

ناجوانمرد چون بتو نيازمند شود بر تو سخت گيرد و چون تو بدو نيازمند شوى آزارت دهد

شوى گر تو محتاج شخص    لئيم،            در اندازدت در عذاب   اليم‏

ور او را، فتد بر تو حاجت همى،            بسى سخت گيرد ز نامردمى‏

"واشرقت الارض بنور ربها"

امام صادق عليه السلام در مورد آيه فرمود:

""رب" زمين، يعنى امام روى زمين و در روايت ديگرى از آن حضرت نقل شده همانا هنگاميكه قائم ما قيام كند زمين به نور پروردگارش روشن مى گردد."

اى نور خدا جهان به خود روشن كن          وز آمدنت پهن زمين گلشن كن

افسوس كه من نگشته ام آماده          خود آى و مرا رها زقيد من كن

گوهر 44

الكريم اذا احتاج اليك اعفاك و اذا احتجت اليه كفاك

جوانمرد چون بتو نيازمند شود رهايت كند و چون تو بدو محتاج شوى چاره سازت باشد

برى حاجت ار نزد مرد كريم،            شود چاره سازت بزر يا به سيم‏

كريم ار   بسوى   تو آرد نياز،            نباشد  ورا دست خواهش دراز

گوهر 45

العقل ان تقول ما تعرف و تعمل ممّا تنطق به

از دانائى است گفتن آنچه مى‏دانى و بكار بستن آنچه مى‏گويى.

بگويد   چو دانست مرد  خرد            نه خاموشى او را بهر جا سزد

بكار آرد او نيز گفتار خويش            كه شاخ   خرد زايدش بار بيش‏

گوهر 46

الشّرف بالهمم العالية لا بالرّمم البالية

شرف در داشتن همّتهاى والا است نه باستخوانهاى پوسيده (افتخار به گذشتگان)

به همّت بود آدمى را شرف            ز گوهر فزايد. چو قدر صدف‏

بستخوان پوسيده    رفتگان،            چه نازىّ و بالى تو اى ناتوان‏

گوهر 47

العاقل يجتهد فى عمله و يقصّر من امله. الجاهل يعتمد على امله و يقصّر من عمله

خردمند در كار خود مى‏كوشد و از آرزويش مى‏كاهد. نادان بر آرزويش تكيه ميكند و در كارش كوتاه مى‏آيد

خردمند كوشنده باشد بكار            بر اسب امل او نگردد سوار

كند بيخرد تكيه بر   آرزو            نكوشد    بكار و بكاهد از او

 گوهر 48

الكلام فى وثاقك ما لم تتكلّم فاذا تكلّمت به صرت فى وثاقه

ما دام كه سخن نگفته‏اى سخن در بند تو است، چون گفتى تو در بند آن افتى.

سخن تا نگوئيش در بند توست،            چو ناسفته در، زير   لبخند   توست‏

چو در سفتى و زود گفتى سخن،            در آئى به بندش چه مردى چه زن‏

المال ينقص بالنفقة و العلم يزكو على الإنفاق

دارائى يا بخشش كاستى پذيرد و دانش با انتشار فزونى يابد

بكاهد ز مال ار ببخشى از او            چنان ك‏آب برداشتن   از سبو

ز تعليم دانش    فزونتر  شود            جهان را سراسر مسخّر شود

"و اسبغ عليكم نعمه ظاهرةً و باطنةً ..."

امام كاظم عليه السلام در مورد آيه فرمودند: "نعمت ظاهرى امام ظاهر و نعمت باطنى امام غايب ا ست. راوى مى گويد پرسيدم: آيا در ميان امامان هم كسى هست كه غايب شود؟ فرمود: آرى، ظاهرش از ديدگان مردم پنهان مى گردد اما يادش از دلهاى مؤمنان پنهان نمى شود. او دوازدهمين از ماست كه خدا هر سختى را برايش آسان و هر مشكلى را راحت مى كند."

اى نعمت باطنى عالم مهدى          وى نور دل نبى خاتم مهدى

تكميل نموده رب به تو نعمتها          اى نعمت جارى دمادم مهدى

العاقل من غلب هواه و لم يبع آخرته بدنياه

 خردمند كسى است كه بر خواهش نفسش پيروز شود و آخرتش را بدنيايش نفروشد

كسى را خردمند خوانند و بس            كه غالب شود بر هوى و هوس‏

نه از بهر   دنياى بد   عاقبت،            فروشد   بهر   قيمتى     آخرت‏

"وعدالله الذين آمنوا منكم و عملواالصالحات ليستخلفنهم فى الارض و..."

امام سجاد عليه السلام فرمودند: "قسم به خدا آنها شيعيان ما اهل بيت هستند كه خدا اين وعده را در مورد آنها به دست مردى از ما محقق مى سازد و او مهدى اين امت است و اوست آنكه رسول خدا صلي الله عليه و آله وسلم فرمود: "اگر روزى از دنيا باقى نمانده باشد خدا آنروز را تا آنجا طولانى مى كند كه مردى از عترتم كه نامش نام من است به ولايت رسيده و زمين را آنچنانكه از ظلم و جور پر شده باشد، از عدل و قسط پر سازد...""

داده خداى منان * بر جمله اهل ايمان * اين وعده را به قرآن

كاندر زمين خلافت * هم مكنت و ولايت * گردد از آن آنان

"و نريد ان نمن على الذين استضعفوا فى الارض و نجعلهم ائمه و نجعلهم الوارثين و نمكن لهم فى الارض و..."

از على عليه السلام نقل شده كه فرمود:

"آنها (مستضعفان در آيه فوق) آل محمد صلي الله عليه و آله وسلم هستند كه خدا مهدى آنها را بعد از تلاششان برانگيخته و آنها را عزيز و دشمنانشان را ذليل مى نمايد."

مستضعفان عالم المژده البشارت          كز سوى رب عالم قطعى است اين ارادت

گردد ز لطف داور، مهدى چو از ره آيد          هم رهبرى و هم ملك از بهرتان عنايت